LiteBit

Geschreven door Erik Weijers 2 maanden geleden

Digitaal centralebankgeld: moeten we ons zorgen maken?

Toen Facebook in 2019 voorstelde om zijn eigen stablecoin Libra te lanceren, gingen er alarmbellen af bij Westerse regeringen. Als een gigant als Facebook zelf geld gaat uitgeven, verliezen wij ons monopolie. Wij moeten dus zelf aan de slag hiermee. Welkom, digitaal centralebankgeld. Of: Central Bank Digital Currencies (CBDCs). Hoe staat het daar inmiddels mee en wat worden de gevolgen van deze nieuwe vorm van geld? En wat betekent deze ontwikkeling voor crypto?

Je kunt een CBDC zien als een manier van overheden om macht over het financiële systeem naar zich toe te trekken. De creatie van geld is in het traditionele systeem voor een groot deel uitbesteed aan commerciële instellingen genaamd banken. Een eerste teken dat dit systeem verouderd aan het raken is, kwam in 2014. Toen gebruikte het bedrijf Tether blockchaintechnologie om een stablecoin uit te geven: USD Tether (USDT). Plots hadden banken en overheden er een concurrent bij. Sindsdien is de markt voor stablecoins gegroeid naar een kleine tweehonderd miljard dollar.

Banken zien sinds de lancering van stablecoins tandenknarsend toe dat er veel meer mee kan dan met het traditionele bancaire systeem. Zo kun je met stablecoins binnen een paar minuten en zonder limiet geld overmaken naar je tante in Australië, in het weekend. Zonder dat je daarvoor iemands toestemming (fiat) nodig hebt. Probeer dat maar eens in het traditionele bancaire systeem. Als bonus is het prima te doen om je ‘stables’ te parkeren en er een leuke rente op te vangen.

De mogelijkheden

Kortom: de Centrale Banken moesten aan de bak, realiseerden zij zich zelf ook. Wat als wij nou eens de macht en de technologie hadden om ons geld zelf uit te geven, rechtstreeks aan burgers? Dus zonder bemiddeling van banken, in een app? Wow, wat een ongekende mogelijkheden!

Centralebankgeld is kortom een nieuwe technologische verschijningsvorm van fiatgeld (dollars en euro’s). Het is digitale cash. Maar juist doordat het digitaal is, zijn er grote verschillen met contant geld wat betreft privacy en controle. Voordat we ingaan om de meer onheilspellende mogelijke gevolgen, eerst even de mogelijke voordelen van deze technologie.

  • Landen kunnen op termijn af van SWIFT, het omslachtige systeem dat betalingen tussen landen mogelijk maakt.
  • Mensen die geen toegang hebben tot een bankrekening, bijvoorbeeld in minder ontwikkelde landen, krijgen toegang de wereld van online betalingen.
  • De regering kan makkelijk en rechtstreeks geld uitkeren aan mensen - denk aan de stimulus checks in coronatijd.

Kortom, mits de regering de extra macht over de gelduitgifte goed gebruikt, kunnen de inwoners van een land hierbij voordeel hebben. Maar we moeten het ook over de nadelen hebben.

De minder fijne kanten

Het woord zegt het al: het gaat hier om centraal gestuurd geld. Doordat gelduitgifte gecentraliseerd wordt en losgekoppeld van commerciële instellingen, verdwijnen mogelijk een aantal onhandige obstakels. En misschien worden financiële diensten ook goedkoper. Maar er zijn redenen om ons zorgen te maken.

  • CBDC’s leiden tot verlies van privacy want transacties kunnen eenvoudig worden gemonitord door de overheid.
  • Als je geld wilt uitgeven aan dingen die de overheid niet aanstaat, kunnen transacties in principe worden geblokkeerd.
  • Een verbod op contant geld in combinatie met CBDC’s maakt een flinke negatieve rente mogelijk.
  • Geld kan geoormerkt worden en alleen toegestaan voor bepaalde uitgaven (‘Betaling bij tankstation geweigerd. Uw CO2-footprint zit deze maand aan zijn limiet.’)
  • Geld kan een houdbaarheidsdatum meekrijgen: geef het uit voor een bepaalde datum of anders ben je het kwijt.
  • Geld kan met een druk op de knop worden afgenomen als een burger zich niet houdt aan bepaalde regels.

Afhankelijk van hoe vrijdenkend een regering is, zullen deze maatregelen wel of niet worden geïmplementeerd. Maar hoe dan ook is de mogelijkheid er binnenkort. Het is plots extreem verleidelijk - want extreem makkelijk - voor een Centrale Bank om een tegoed te blokkeren als de persoon in kwestie pakweg deelneemt aan een bepaalde demonstratie.

Hoe ver zijn verschillende landen al?

Volgens Atlantic Council zijn bij dit schrijven (maart 2022) 87 landen onderzoek aan het doen naar de invoering van een eigen digitale munt. In het voorjaar van 2020 waren dat er nog 35. Het verst zijn Brazilië, China, Ukraïne, Thailand en Zweden.

China: de digitale Renminbi
China is het verst gevorderd. Het was het eerste grote land dat een digitale munt uitgaf: de digitale RMB. Tests begonnen in 2020 in een paar steden. In april 2021 werd het testgebied uitgebreid naar onder andere Shanghai. Eind 2021 waren er ruim 260 miljoen gebruikers die deelnamen aan deze testfase.

De digitale euro
De Europese Centrale Bank loopt achter. Het duurt nog tot minstens de zomer van 2023 voordat de ECB de resultaten van hun tests met de digitale euro bekendmaakt. Dan volgt een besluit en als dat besluit positief is, zal het nog even duren voordat benodigde wetgeving doorgevoerd gaat worden.

Amerika: Fedcoin
Van alle grote landen die denken over een digitale munt, liggen de Verenigde Staten het verst achter. In januari 2022 bracht de Federal Reserve een rapport uit waarin het liet weten input te verzamelen en onderzoek te gaan doen naar de kosten en baten van de zogenaamde ‘Fedcoin’.

Het krachtenspel met banken en crypto

Hoewel veel crypto-aanhangers griezelen bij de aantocht van CBDC’s, zijn ze vooral een gevaar voor onze huidige banken. Bij een volgende bankencrisis kunnen ze zomaar de sigaar zijn. In plaats van banken te voorzien van geld om het gat te dichten, zou een Centrale Bank deze keer de banken failliet kunnen laten gaan. De rekeninghouders krijgen dan te horen van de Centrale Bank: download onze app en je krijgt je oude banktegoed terug als CBDC. Veel mensen zullen dan gedwongen zijn te tekenen bij het kruisje.

Misschien komt het voorlopig niet tot een bankencrisis. Maar ook als de overgang geleidelijk en ‘vreedzaam’ gaat, wordt de rol van banken als geldscheppers kleiner. Uiteraard zullen banken zich niet zomaar opzij laten duwen. Ze zullen althans het deel van de corporate stablecoinmarkt naar zich toe willen trekken. Ook kunnen ze nog assisteren bij de uitgifte van CBDC’s. Dat is althans de bedoeling van de Europese Centrale Bank. Het is denkbaar dat burgers van de EU straks een rekening hebben van de ECB die ze kunnen beheren bij hun gewone bank. Banken hebben daarvoor de mankracht en de serverparken klaarstaan.

Waarom hoeven crypto-bezitters zich geen zorgen te maken? Omdat het contrast tussen wat met name Bitcoin doet en wat Centrale Banken doen, niet groter kon zijn. Weliswaar lenen banken technologie van crypto - dat wil niet zeggen dat de fundamentele eigenschappen te kopiëren zijn. Bij Bitcoin zijn die: een voorspelbaar uitgifteschema en dus een maximaal aantal Bitcoins dat ooit gemined wordt. Terwijl een CBDC net als ons huidige fiatgeld tot in oneindigheid bijgedrukt kan worden. Ten tweede natuurlijk het feit dat Bitcoin en andere crypto niet om permissie vragen: je hebt niemands toestemming nodig om geld over te maken. Het is een inclusief systeem in plaats van (potentieel) repressief systeem. Juist doordat crypto bestaat, hebben we een reddingvlot, als we het idee krijgen dat regeringen doorschieten in hun financiële politiestaat. De ironie is dat crypto zo in zekere zin de waakhond wordt van de wetgevende macht.

Trade altijd en overal

Trade wanneer jij wil op een veilige manier met onze LiteBit App. Heb toegang tot je eigen portfolio en blijf altijd op de hoogte van de nieuwste marktontwikkelingen.

App StoreGoogle Play Store
App StoreGoogle Play Store
download-app